कार्यक्रम जिल्लाहरु

ब्रोसरअझै बढी

भिडियोअझै बढी

श्रीराम सुवेदी
प्रवक्ता तथा कार्यक्रम महाशाखा प्रमुख
टेलिफोन : +९७७१-०१-४०३०७०० Ext: 272

सामाजिक परिचालन

 
सामाजिक परिचालनको प्रक्रियालाई गरीबी निवारण कोषको एक महत्वपूर्ण कार्यक्रम हिस्साको रूपमा लिइएको छ । समुदायका जनता (गरीब महिला, दलित तथा जनजाति) ले आफ्ना अवश्यकताहरूको पहिचान तथा प्राथमिकीकरण गर्न सकुन् भन्ने उद्देश्यले उनीहरूमा सचेतना जागृत गराउने, उनीहरूलाई सङ्गठित हुन सहयोग गर्ने तथा निर्णय लिनका लागि सक्षम बनाउने सामाजिक परिचालनको उद्देश्य रहेको छ । सामाजिक परिचालनबाट उनीहरूको जीविकामा सुधार गर्नका लागि सामुदायिक उप–परियोजनाहरूको तयारी, कार्यान्वयन, सञ्चालन तथा व्यवस्थापन गर्न क्षमता विकास गर्ने अपेक्षासमेत गरिएको छ । 
 
सहयोगी संस्थाहरूले जिल्ला तहमा जातीयता, आयस्तर तथा आधारभूत सेवामा पहुँचसम्बन्धी उलपब्ध द्वितीयक सूचनाहरूका आधारमा लक्षित समुदायका बस्तीहरूको पहिचान गर्दछन् । सम्बन्धी सरोकारवालहरू तथा मुख्य सूचनादाताहरूसँग छलफल गरिन्छ । बस्तीहरूको पहिचान गरिसकेपछि सहयोगी संस्थाहहरूले समुदायलाई सहभागितामूलक समाजिक मूल्याङ्कन÷सम्पन्नताको तह निर्धारण गर्न सहजीकरण गर्दछन् । बस्तीभित्रका प्रत्येक घरधुरीलाई अति गरीब, मध्यम गरीब, गरीब तथा गैरगरीब भनी समुदायबाटै वर्गीकरण गरिन्छ ।  
 
गरीबहरूले आफ्ना लागि आफैंले निर्णय लिने कुरालाई सुनिश्चित गर्नका लागि अति गरीब, मध्यम गरीब र गरीबहरूलाई सामुदायिक संस्थाहरूमा सङ्गठित हुन प्रोत्साहित गरिन्छ । लक्षित समुदायहरूलाई आयोजना कार्यान्वयन गर्ने तहमा राखेर यसले उनीहरूको जीविकामा सुधार गर्नका लागि– खास गरी उनीहरूलाई सामुदायिक संस्थाहरूमा सङ्गठित गरेर पहलकदमीहरू लिनका लागि प्रोत्साहित गर्दछ । सामाजिक मूल्याङ्कनका क्रममा निर्धारित घरधुरीहरूबाट सदस्यता रहने गरी सामुदायिक संस्थाको गठन गरिन्छ । सामुदायिक संस्थाका कम्तीमा ८० प्रतिशत सदस्यहरू गरीब महिला, दलित तथा जनजातिहरू हुनु पर्दछ । सामुदायिक संस्थाका ५० प्रतिशत सदस्य महिला हुनु र प्रमुख पदहरू (अध्यक्ष, कोषाध्यक्ष तथा सचिव) मा गरीब महिला, दलित तथा जनजातिहरू रहनु पनि अनिवार्य छ । 
 
सामुदायिक संस्थाले प्रत्येक सदस्यको सक्रिय सहभागितामा समस्या, रूची, आवश्यकता तथा अपेक्षाहरूको सूची तयार गर्दछ । आवश्यक तथा सान्दर्भिक जानकारीहरू हासिल गरिसकेपछि सामुदायिक संस्थाले सहभागितामूलक तवरबाट सचेत छनोटका आधारमा सामुदायिक उप–परियोजनाहरूको पहिचान तथा प्राथमिकीकरण गर्दछ । सामुदायिक संस्थाले प्राविधिक सहायताका निमित्त खास गरी सर्वेक्षण, डिजाइन, बजार अध्ययन, पूर्वसंभाव्यता तथा संभाव्यता अध्ययनहरूका लागि सहयोगी संस्थाहरूसँग आवश्यक सहयोग तथा सहजीकरणको खोजी गर्दछ । सहभागितामूलक सामुदायिक कार्ययोजना निर्माण प्रक्रियाअनुसार तयार गरिएका आर्थिक, सामाजिक तथा वातावरणीय दृष्टिले संभाव्य उप–परियोजनाहरू छनोट गरी समुदायको प्रस्तावका रूपमा विकास गरिन्छ र सम्बन्धित परियोजना समुदायमा कार्यान्वयन गरिन्छ । ती सबै सामाजिक परिचालनको काममा सहयोगी संस्थाले सहजीकरण गर्दछ ।